Galvaniz Paslanır mı? Beyaz Pas Nedir, Nasıl Önlenir?

Galvanizli boru, profil ve sac, çeliği çinko tabakasıyla korur. Yine de "galvaniz paslanır mı?" sorusu sık sorulur; çünkü sahada galvanizli malzemede bazen beyaz, bazen kırmızı lekeler görülür.

Kısa cevap: Çinko kaplama da zamanla aşınır; ancak bu süreç yavaştır ve çinko tükenene kadar alttaki çelik korunur. Yağışlı sonbahar ve kış aylarında ise asıl risk, yanlış depolamadan kaynaklanan beyaz pastır.

Galvaniz Çeliği Nasıl Korur?

Çinko, çeliği iki yolla korur. Birincisi bariyer etkisidir: kaplama, nem ve oksijenin çeliğe ulaşmasını engeller. İkincisi katodik korumadır: kaplamada küçük bir çizik ya da kesik olduğunda çinko, çelikten önce korozyona uğrar ve açıkta kalan küçük alanı da korur. Açık havada çinkonun yüzeyinde zamanla mat gri, yoğun bir koruyucu tabaka (patina) oluşur ve aşınma hızı yavaşlar.

Galvaniz Ne Kadar Sürede Aşınır?

Çinkonun aşınma hızı ortamın korozifliğine bağlıdır. ISO 9223 standardı atmosferleri sınıflara ayırır ve her sınıf için çinkonun ilk yıldaki kalınlık kaybını aralık olarak verir:

Kırsal ve kuru bölgeler genellikle alt sınıflara, sanayi bölgeleri ve tuzlu deniz havası alan kıyılar üst sınıflara girer. Örneğin 85 µm kaplamalı bir parça, çinko kaybının yılda 2,1 µm olduğu bir ortamda kabaca 40 yıl boyunca kaplamayla korunur. Bu, ilk yıl hızına dayanan kaba bir hesaptır; gerçek süre yerel koşullara göre değişir.

Kaplama kalınlığının çelik kalınlığına göre nasıl belirlendiğini Galvaniz Kaplama Kalınlığı yazımızda anlattık.

Kırmızı Pas ile Beyaz Pas Arasındaki Fark

• Kırmızı (kahverengi) pas: Demir oksittir. Galvanizli parçada görülüyorsa o bölgede çinko tükenmiş ya da kaplama kesme, delme veya kaynak gibi işlemlerle zarar görmüştür; çelik artık doğrudan korozyona uğramaktadır. Kaynak bölgesinin nasıl onarılacağını Galvanizli Boruya Kaynak Yapılır mı? yazımızda anlattık.
• Beyaz pas: Çinkonun kendisinin hızlanmış korozyonuyla oluşan beyaz ya da gri, kabarık bir tabakadır. Özellikle yeni galvanizlenmiş, sıkı istiflenmiş boru, profil ve saclar nemli ve havasız ortamda bekletildiğinde ortaya çıkar.

Beyaz Pas Neden Olur?

Açık havada kuruyabilen çinko yüzeyi, havadaki karbondioksitle koruyucu patinasını oluşturur. Yağmur suyu ya da yoğuşma iki parçanın arasında kalırsa ve hava dolaşımı yoksa yüzey kuruyamaz ve çinko hızla korozyona uğrar. Risk en çok şu durumlarda artar:

• Paketlerin açık alanda, üzeri sıkıca örtülü ve havasız bekletilmesi,
• Malzemenin doğrudan toprağa ya da ıslak zemine konması,
• Sevkiyatta sıcaklık farkıyla oluşan yoğuşma,
• Paketlerin aralıksız ve düz istiflenmesi, suyun üzerinde birikmesi.

Yağışlı Mevsimde Galvanizli Malzeme Nasıl Depolanır?

1. Malzemeyi zeminden yükseltin; ıslak toprak ya da bitki örtüsü üzerine koymayın.
2. Paket katları arasına çıta koyarak havanın her yüzeye ulaşmasını sağlayın. Reçineli ahşap yerine kuru, işlem görmemiş ahşap kullanın.
3. İstifi hafif eğimli kurun ki su birikmeden aksın.
4. Mümkünse kapalı, kuru ve havadar bir alanda saklayın; açıkta kalacaksa örtüyü malzemeye yapıştırmadan, altından hava alacak şekilde kullanın.
5. Paketi ıslanmış hâlde teslim aldıysanız bağlarını açıp parçaları ayırarak kurumaya bırakın.

Beyaz Pas Oluştuysa Ne Yapılmalı?

Hafif beyaz pas genellikle kaplamanın beklenen ömrünü belirgin biçimde kısaltmaz; hava dolaşımı olan bir yerde zamanla normal patinaya dönüşür. Su birikmesi ya da havasız kalma sürecekse leke, metal tel fırça yerine sert naylon fırçayla temizlenmelidir. Temizlikten sonra kaplama kalınlığı ölçülerek yeterli çinkonun kaldığı kontrol edilir. Kalın ve yaygın beyaz pasta kaplamanın onarımı ya da parçanın yeniden galvanizlenmesi gerekebilir.

Sık Sorulan Sorular

Galvaniz paslanır mı?

Çinko kaplama da zamanla aşınır, ancak yavaş aşınır ve tükenene kadar alttaki çeliği korur. Kırmızı pas görülüyorsa o bölgede çinko bitmiş ya da kaplama zarar görmüştür.

Galvanizde beyaz pas nedir?

Yeni galvanizlenmiş ve sıkı istiflenmiş malzemenin nemli, havasız ortamda beklemesiyle çinko yüzeyinde oluşan beyaz-gri, kabarık korozyon ürünüdür.

Galvaniz kaplama kaç yıl dayanır?

Kaplama kalınlığına ve ortama bağlıdır. ISO 9223'e göre çinko orta korozif bir ortamda yılda yaklaşık 0,7–2,1 µm aşınır; bu koşullarda 85 µm'lik bir kaplama onlarca yıl koruma sağlar.

Beyaz pas nasıl temizlenir?

Hafif lekeler sert naylon fırçayla temizlenir, ardından kaplama kalınlığı ölçülür. Yoğun ve yaygın beyaz pasta onarım ya da yeniden galvanizleme gerekebilir.

Ürün seçenekleri için Galvanizli Borular ve Galvanizli Sac Boru ve Profiller sayfalarımıza bakabilir, ölçü ve kaplama bilgisini iletişim sayfamızdan isteyebilirsiniz.

Not: Aşınma değerleri ISO 9223'teki ilk yıl aralıklarıdır; gerçek kaplama ömrü yerel iklim, kirlilik ve kullanım koşullarına göre değişir.