Paslanmaz Çelik mi Galvaniz mi? Farkları ve Kullanım Yeri

Dış mekânda kullanılacak bir boru, korkuluk, çit ya da konstrüksiyon için malzeme seçerken en sık sorulan sorulardan biri şudur: Paslanmaz çelik mi, galvaniz mi? İkisi de paslanmaya karşı koruma sağlar, ancak korumayı çok farklı yollarla yaparlar. Bu yazıda iki malzemenin farkını ve hangisinin nerede tercih edildiğini özetledik.

Paslanmaz Çelik Nedir?

Paslanmaz çelik, alaşımına krom katılmış bir çeliktir. Avrupa standardı EN 10088-1, paslanmaz çelikleri en az yüzde 10,5 krom ve en fazla yüzde 1,2 karbon içeren çelikler olarak tanımlar. Krom, yüzeyde gözle görülmeyen ince bir oksit tabakası oluşturur. Bu tabaka çeliği korur ve çizildiğinde havadaki oksijenle yeniden oluşur. Yani korozyon direnci, malzemenin kendisinden gelir.

Paslanmaz çeliğin çok sayıda sınıfı vardır. Yaygın adıyla 304 olarak bilinen 1.4301 genel kullanımda, molibden içeren ve 316 olarak bilinen 1.4401 ise klorürlü ortamlarda, örneğin deniz kenarında daha sık tercih edilir.

Galvaniz Nedir?

Galvaniz, sıradan karbon çeliğinin çinkoyla kaplanmasıdır. Boru ve profiller ya sıcak daldırma yöntemiyle (EN ISO 1461) ya da önceden galvanizlenmiş sacdan (EN 10346) üretilir. Çinko, çeliği hem bir bariyer gibi örter hem de çizik ve kesik kenarlarda kendisi aşınarak çeliği korur. Burada koruma kaplamadan gelir; çinko zamanla aşınır ve ömür büyük ölçüde kaplama kalınlığına bağlıdır. Ayrıntılar için Galvaniz Kaplama Kalınlığı Ne Kadar Olmalı? yazımıza bakabilirsiniz.

Paslanmaz Çelik ile Galvaniz Arasındaki Farklar

• Korumanın kaynağı: Paslanmazda koruma alaşımın içindedir; malzeme kesilse de delinse de sürer. Galvanizde koruma yüzeydeki çinkodadır; kesim, delik ve kaynak bölgeleri onarılmalıdır.
• Zamanla davranış: Galvaniz, ortamın korozyon etkisine göre yavaş yavaş incelir; çinko bittiğinde çelik paslanmaya başlar. Paslanmazda uygun sınıf seçildiğinde böyle bir tükenme yoktur.
• İşçilik: Galvanizli parçaya kaynakta çinko kaynak bölgesinden temizlenir ve sonra kaplama onarılır. Adımları Galvanizli Boruya Kaynak Yapılır mı? yazımızda anlattık.
• Görünüm: Paslanmaz çelik parlak ya da fırçalanmış bir yüzeye sahiptir. Galvaniz mat gridir; sıcak daldırma yüzeyinde çinko kristallerinin oluşturduğu desen görülebilir ve yüzey zamanla matlaşır.
• Maliyet: Paslanmaz çeliğin malzeme maliyeti genellikle daha yüksektir. Bu yüzden büyük metrajlı konstrüksiyon ve tesisat işlerinde galvaniz sık tercih edilir.

Hangisi Nerede Kullanılır?

Galvaniz sera, çit, korkuluk, sundurma, iskele ve çelik konstrüksiyon gibi kırsal, kentsel ve endüstriyel ortamlardaki geniş metrajlı işlerde yaygındır. Sera uygulamaları için Sera Borusu Nasıl Seçilir? yazımıza göz atabilirsiniz.

Paslanmaz çelik ise gıda, mutfak ve ilaç gibi hijyenin önemli olduğu alanlarda, yüzey görünümünün öne çıktığı dekoratif uygulamalarda ve doğru sınıf seçildiğinde klorürlü ortamlarda tercih edilir.

Aynı projede iki malzeme birlikte kullanılıyorsa birleşim yerlerine dikkat edilmelidir. Amerikan Galvanizciler Birliği (AGA), orta ve düşük nemli ortamlarda galvaniz ile paslanmaz çelik temasının önemli bir korozyona yol açmasının beklenmediğini belirtir. Tuzlu suya ya da tuzlu havaya açık yerlerde ise iki metalin, iletken olmayan bir ara malzemeyle elektriksel olarak birbirinden yalıtılmasını önerir. AGA'ya göre korozyonun ne ölçüde hızlanacağı, temas eden iki metalin yüzey alanlarının birbirine oranına da bağlıdır.

Sık Sorulan Sorular

Galvaniz paslanmaz mı?

Galvaniz, paslanmaz çelik değildir. Çeliği çinko kaplama korur; çinko aşınıp bittiğinde alttaki çelik paslanabilir. Çinkonun aşınması ve beyaz pas için Galvaniz Paslanır mı? yazımıza bakabilirsiniz.

Paslanmaz çelik hiç paslanmaz mı?

Uygun sınıf seçilmezse paslanmaz çelik de özellikle klorürlü ortamlarda lekelenebilir ve noktasal korozyona uğrayabilir. Bu yüzden deniz kenarında molibden içeren sınıflar tercih edilir.

Dış mekânda hangisi daha uzun ömürlüdür?

Bu, ortamın korozyon etkisine, galvanizde kaplama kalınlığına ve paslanmazda seçilen sınıfa bağlıdır. Tek bir genel cevap yoktur; ortam ve beklenen ömür birlikte değerlendirilmelidir.

Paslanmaz ile galvaniz birbirine temas edebilir mi?

AGA'ya göre orta ve düşük nemli ortamlarda bu temasın önemli bir korozyona yol açması beklenmez. Tuzlu suya ya da tuzlu havaya açık yerlerde ise iki metal, iletken olmayan bir ara malzemeyle yalıtılmalıdır.

Galvanizli ürünlerimiz için Galvanizli Borular ve Galvanizli Sac Boru ve Profiller sayfalarımızı inceleyebilir, ölçü ve stok bilgisini iletişim sayfamızdan alabilirsiniz.