Su Borusu Donmasın Diye Ne Yapılır? Donarsa Ne Yapmalı?

Gece sıcaklıkları sıfırın altına inmeye başladığında açıkta kalan su boruları ve sayaçlar donabilir. Su donarken genleşir; borunun içinde sıkışan buz boruyu, vanayı ya da sayacı çatlatabilir. Bu yazıda su borularını donmaya karşı korumak için alınabilecek önlemleri ve boru donarsa yapılması gerekenleri su idarelerinin uyarılarına dayanarak özetledik.

Su Borusu Neden Donar, Neden Patlar?

Donma riski en çok ısıtılmayan ve rüzgâr alan yerlerde yüksektir: dış cephedeki borular, bahçe hatları, bodrum ve çatı arasından geçen tesisat ile sayaç yerleri. Su içinde durgun kaldığında daha kolay donar. Su buza dönüşürken hacmi artar ve boru içinde sıkışan buz çevresine basınç uygular. Bu basınç; boruda, bağlantı parçalarında, vanada ya da sayaçta çatlağa yol açabilir. Çatlak çoğu zaman buz çözüldüğünde, su akmaya başlayınca fark edilir.

Su Borusu Donmasın Diye Ne Yapılır?

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) ile Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi (KOSKİ) kış duyurularında şu önlemleri önermektedir:

• Açıkta kalan kısımları sarın: Boru ve sayaçların havayla temas eden bölümleri cam yünü, bez parçası, talaş ya da boru kılıfı gibi malzemelerle kaplanmalıdır. ASKİ, sayaçtan önceki ve sonraki bağlantı boruları için dışı alüminyum, içi cam yünü olan hazır koruma malzemesini önerir.
• Sayaç ekranını açık bırakın: Sayaç ve tesisat pamuklu kumaşla sarılırken sayacın ekranı okunabilir kalmalıdır.
• Naylonla sarmayın: ASKİ'nin uyarısına göre sayaç yeri ya da tesisat naylon türü bir malzemeyle korunmamalıdır; naylon nem yapar ve sayacın patlamasına yol açabilir.
• Muhafaza yapın: KOSKİ, sayacın bulunduğu yere beton, ahşap ya da demirden bir muhafaza yapılmasını önerir.
• Sayaç yerini kuru ve rüzgârsız tutun: Sayacın bulunduğu alan kuru, temiz, aydınlık ve rüzgâr almayacak şekilde düzenlenmelidir.
• Şiddetli soğukta suyu durgun bırakmayın: KOSKİ, çok şiddetli soğuklarda muslukların az miktarda açık bırakılarak sayaç ve tesisatta suyun durgun kalmasının önlenmesini önerir.

Boru kılıfı alırken borunun inç adına değil, dış çapına bakın. Örneğin 1 inç diye anılan çelik borunun dış çapı 25,4 değil 33,7 milimetredir. İnç ve milimetre karşılıkları için Boru İnç Ölçüleri Tablosu yazımıza bakabilirsiniz.

Su Borusu Donarsa Ne Yapmalı?

1. Ateşle ya da sıcak suyla müdahale etmeyin. Su idareleri, donan sayaç ve borulara ateş tutulmamasını ve sıcak su dökülmemesini özellikle vurgular; aksi hâlde sayaç kullanılamaz hâle gelebilir.
2. Vanayı kapatın. Sayaç donduysa, patladıysa ya da su sızdırıyorsa vana kapatılmalıdır. ASKİ, patlayan sayaçtan akan suyun diğer sayaçların da donmasına neden olduğunu belirtir.
3. Su idaresine haber verin. Sayaç ve bağlantılarındaki sorunlar, abone numarasıyla bulunduğunuz ildeki su idaresine bildirilmelidir.
4. Bina içi tesisat için tesisatçıya başvurun. Sayaçtan sonraki boru donduysa ana vanayı kapatıp yetkili bir tesisatçıya başvurun. Buz çözülürken çatlak bir yerden su gelebileceğini unutmayın.

Dış Ortamdaki Çelik Borular İçin Notlar

Dış ortamda kullanılan çelik su borularında galvanizli boru tercih edilir; çinko kaplama boruyu dış etkenlere karşı korur. Kesim, diş açma ya da kaynak yapılan yerlerde kaplama zarar gördüğü için bu bölgeler onarılmalıdır; kaynak sonrası onarımı Galvanizli Boruya Kaynak Yapılır mı? yazımızda anlattık. Yalıtım malzemesinin ıslanması koruma etkisini azaltır; bu nedenle yalıtımın üstü yağmur ve kar suyu almayacak şekilde kapatılmalı, sayaç yeri kuru tutulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Su borusu kaç derecede donar?

Su 0 °C'de donar. Borunun donup donmaması ise hava sıcaklığının ne kadar ve ne süre sıfırın altında kaldığına, borunun yalıtımına ve suyun durgun olup olmadığına bağlıdır.

Donan su borusu sıcak suyla açılır mı?

Hayır. Su idareleri, donan sayaç ve borulara sıcak su dökülmemesini ve ateş tutulmamasını ister. Vanayı kapatıp su idaresine ya da tesisatçıya başvurun.

Musluğu açık bırakmak donmayı önler mi?

KOSKİ, çok şiddetli soğuklarda muslukların az miktarda açık bırakılmasını, böylece sayaç ve tesisatta suyun durgun kalmamasını önermektedir.

Sayacı naylonla sarmak doğru mu?

Hayır. ASKİ'ye göre naylon nem yaparak sayacın patlamasına yol açabilir. Cam yünü, bez, talaş ya da boru kılıfı gibi malzemeler kullanılmalıdır.

Su tesisatı için Su Boruları ve Galvanizli Borular sayfalarımıza bakabilir, ölçü ve stok bilgisini iletişim sayfamızdan alabilirsiniz.