Et Kalınlığı Nedir? Boru ve Profilde Nasıl Ölçülür?

Boru ya da kutu profil alırken ölçüler çoğunlukla birkaç sayıyla yazılır: 40x40x2 kutu profil, dış çapı ve cidarı belirtilen bir boru gibi. Bu sayıların sonuncusu genellikle et kalınlığıdır ve malzemenin hem taşıma gücünü hem de metre ağırlığını doğrudan belirler.

Bu yazıda et kalınlığının ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve sahada hangi aletlerle ölçüldüğünü özetledik.

Et Kalınlığı Nedir?

Et kalınlığı; borunun, kare ya da dikdörtgen kutu profilin duvarındaki iç yüzey ile dış yüzey arasındaki mesafedir. Sektörde "cidar kalınlığı" ya da "duvar kalınlığı" olarak da geçer; İngilizce karşılığı "wall thickness"tır. Avrupa standartlarında çoğunlukla T harfiyle, bazı eski DIN tablolarında s harfiyle gösterilir ve milimetre cinsinden yazılır.

Kutu profillerde ölçü sırası dış kenar x dış kenar x et kalınlığıdır: 40x40x2 kutu profil, kenarları 40 mm ve et kalınlığı 2 mm olan profildir. Borularda ise dış çap ile et kalınlığı birlikte verilir. İnç ve DN ölçülerinin milimetre karşılıkları için Boru İnç Ölçüleri Tablosu yazımıza bakabilirsiniz.

Et Kalınlığı Neden Önemli?

• Taşıma gücü: Aynı dış ölçüde et kalınlığı arttıkça kesit alanı ve eğilmeye karşı direnç artar.
• Ağırlık: Metre ağırlığı et kalınlığıyla birlikte artar; sipariş ve nakliye hesapları buna göre yapılır. Formül ve örnekler için Kutu Profil Ağırlık Hesaplama yazımıza göz atabilirsiniz.
• Kaynak: İnce cidarlı malzemede kaynak sırasında delinme ve çarpılma riski artar; kaynak yöntemi ve akımı et kalınlığına göre seçilir.
• Korozyon payı: Paslanma zamanla cidarı inceltir. İnce et kalınlığında aynı aşınma, taşıma gücünü daha çabuk etkiler.
• Mevzuat: Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik, kapsamını cidar kalınlığı 2,5 mm'den az olmayan çelik boru ve kutu profillerle tanımlar. Taşıyıcı sistemlerde et kalınlığı statik hesapla belirlenir.

Et Kalınlığı Nasıl Hesaplanır?

Borunun dış ve iç çapı biliniyorsa et kalınlığı şu formülle bulunur:

Et kalınlığı = (Dış çap − İç çap) / 2

Örneğin dış çapı 60 mm, iç çapı 54 mm olan bir boruda et kalınlığı (60 − 54) / 2 = 3 mm'dir. Kutu profilde de aynı mantıkla dış kenardan iç kenar çıkarılıp ikiye bölünür. İç çapı doğru ölçmek zor olduğundan sahada genellikle et kalınlığı doğrudan ölçülür.

Et Kalınlığı Nasıl Ölçülür?

1. Kumpas: Kesilmiş boru ya da profil ucunda cidar, kumpasın ölçü çeneleri arasına alınır. Hızlıdır; ancak kesimden kalan çapak varsa önce temizlenmelidir.
2. Mikrometre: Boru ölçümü için ucu yuvarlatılmış mikrometreler, borunun iç yüzeyinin eğriliğine oturur ve kumpastan daha hassas sonuç verir. Uçta birkaç farklı noktadan ölçüm alınmalıdır.
3. Ultrasonik kalınlık ölçer: Ses dalgasıyla tek yüzeyden ölçer; borunun ucuna ulaşılamayan, montajı yapılmış hatlarda kullanılır. Cihaz ölçümden önce kalibre edilir ve yüzeye temas jeli sürülür. Boya ya da galvaniz kaplama sonuca eklenebileceği için cihazın kaplama ayarına dikkat edilmelidir.

Kutu profillerde ölçüm köşelerden ve kaynak dikişinden uzakta, düz yüzeyin ortasından alınır; çünkü soğuk şekillendirilen köşelerde ve dikiş bölgesinde kalınlık bir miktar farklı olabilir. Galvanizli malzemede çinko tabakasının kalınlığı ise ayrı bir konudur ve manyetik kaplama kalınlık ölçeriyle ölçülür; ayrıntıları Galvaniz Kaplama Kalınlığı Ne Kadar Olmalı? yazımızda bulabilirsiniz.

Ölçtüğünüz Değer Neden Biraz Farklı Çıkar?

Üretim standartları (örneğin soğuk şekillendirilmiş kaynaklı kutu profiller için EN 10219-2) et kalınlığında izin verilen sapmayı, yani toleransı tanımlar. Bu nedenle 2 mm olarak sipariş edilen bir profilde ölçülen değerin milimetrenin onda biri mertebesinde farklı çıkması olağandır. Değerlendirmeyi, siparişte belirtilen standardın tolerans tablosuna göre yapın.

Sık Sorulan Sorular

Et kalınlığı nedir?

Boru ya da profil duvarının iç ve dış yüzeyi arasındaki mesafedir. Cidar kalınlığı olarak da bilinir ve milimetreyle ifade edilir.

Boru et kalınlığı nasıl hesaplanır?

Dış çaptan iç çap çıkarılır ve sonuç ikiye bölünür. Dış çapı 60 mm, iç çapı 54 mm olan boruda et kalınlığı 3 mm'dir.

40x40x2 kutu profilde 2 ne demek?

Profilin et kalınlığının 2 mm olduğunu gösterir; ilk iki sayı profilin dış kenar ölçüleridir.

Et kalınlığı en doğru hangi aletle ölçülür?

Boru ucuna erişilebiliyorsa mikrometre, erişilemiyorsa kalibre edilmiş ultrasonik kalınlık ölçer en doğru sonucu verir. Kumpas hızlı kontrol için uygundur.

Ürettiğimiz ölçü ve et kalınlıkları için Kare Kutu Profiller Üretim Aralığı ve Dikdörtgen Kutu Profiller Üretim Aralığı tablolarına bakabilir, ölçü ve kalite bilgisini iletişim sayfamızdan isteyebilirsiniz.