304 ve 316 Paslanmaz Çelik Farkı: Hangisi Nerede Kullanılır?

Paslanmaz çelik boru, levha ya da profil ararken karşınıza en çok iki sayı çıkar: 304 ve 316. Aynı görünürler, ikisi de mıknatıs tutmaz ve ikisine de "paslanmaz" denir. Peki aralarındaki fark nedir ve hangisi nerede tercih edilir? Bu yazıda iki sınıfı, üreticinin yayımladığı teknik föylere dayanarak karşılaştırdık.

304 ve 316 Nedir?

İkisi de östenitik paslanmaz çelik grubundandır. Avrupa gösteriminde 304 sınıfı 1.4301, 316 sınıfı 1.4401 numarasıyla anılır. Outokumpu'nun Core serisi teknik föyünde Core 304/4301, klasik bir "18 krom, 8 nikel" çeliği olarak tanımlanır ve genel amaçlı, iyi biçimlenebilen, kaynak edilebilen bir sınıf olarak sunulur. Supra serisi föyünde Supra 316/4401 ise "molibden katkılı" yaygın bir östenitik çelik olarak geçer.

Aynı föylerdeki tipik bileşim değerleri şöyledir (kütlece, karbon dahil; bunlar tipik değerlerdir, standardın sınırları değildir):

• 304 (1.4301): karbon 0,04, krom 18,1, nikel 8,1; molibden yok.
• 316 (1.4401): karbon 0,04, krom 17,2, nikel 10,1, molibden 2,1.

Asıl Fark: Molibden

İki sınıf arasındaki temel fark molibdendir. Outokumpu'ya göre çukur (pitting) ve aralık korozyonuna direnci krom, molibden ve azot artırır; nikel ise çukurun ilerleme hızını düşürür ve çukur başladıktan sonra yüzeyin yeniden pasifleşmesini kolaylaştırır. Üretici bu direnci "PRE" sayısıyla gösterir. Formül krom artı 3,3 çarpı molibden artı 16 çarpı azottur. Föylerde PRE değeri 304 için 18, 316 için 24 olarak verilir. Yine de üretici, gerçek direncin yüzey işlemi ve başka etkenlere bağlı olduğunu da belirtir.

Molibdenli östenitik çeliklere bu yüzden bazen "asit dayanımlı" denir. Föy bunun, malzemenin her koşulda korozyona uğramayacağı anlamına gelmediğini özellikle vurgular; örneğin hidroklorik asit oldukça düşük derişimde ve ılımlı sıcaklıkta bile korozyona yol açabilir.

Deniz Kenarında ve Klorürlü Ortamda Hangisi?

Tuz ve klorür, paslanmaz çelik için en zorlayıcı etkenlerden biridir. Supra föyü, 316 sınıfının ılımlı derecede agresif sanayi ve kıyı bölgelerinde normalde kullanılabileceğini söyler. Ortamda çok miktarda klorür varsa, deniz sıçrama bölgesi gibi çok agresif bir atmosfer söz konusuysa daha yüksek alaşımlı çelikler gerekebilir. Core föyü de 304 için aynı uyarıyı yapar: deniz sıçrama bölgelerinde dupleks ya da yüksek alaşımlı sınıflar düşünülmelidir. Yani 316, 304'e göre daha dirençlidir ama her ortam için yeterli değildir.

Üretici bir başka önemli uyarı daha yapar: Her iki serideki çelikler, yüzme havuzu salonlarında çatı askıları gibi taşıyıcı parçalar için uygun değildir. Bu yerlerde gerilmeli korozyon çatlaması riski vardır ve yalnızca Eurocode 3'ün EN 1993-1-4 bölümünde sayılan sınıflar kullanılmalıdır.

Nerelerde Kullanılırlar?

Outokumpu'nun föylerinde 304 için tipik uygulamalar ev aletleri, mutfak ekipmanı, iç ve dış cephe kaplaması, tırabzan, pencere çerçevesi ve gıda-içecek sanayi ekipmanı olarak sayılır. 316 için ısı eşanjörleri, flanş ve vanalar öne çıkar. Düşük karbonlu 316L'de ise kimya, petrokimya, kâğıt, tekstil, gıda-içecek, ilaç ve tıbbi uygulamalar da listelenir.

304L ve 316L: Sondaki "L" Ne Demek?

"L", düşük karbon anlamına gelir. Föylere göre bu sınıflarda tipik karbon 0,02'dir (304 ve 316'da 0,04). Düşük karbon, örneğin kaynaktaki ısı girdisi sırasında oluşabilen karbür çökelmesini azaltır ve tanecikler arası korozyona karşı direnci iyileştirir. Bu nedenle kaynaklı imalatta L sınıfları sık sorulur. Kaynaklı parçaları olan işlerde sınıfı tasarım aşamasında netleştirmek gerekir.

Mıknatıs ve Ağırlık Farkı Var mı?

Outokumpu'nun EN 10088-1'e göre verilen fiziksel özellik tablosunda her iki sınıf için "mıknatıslanabilir" sütunu "hayır" yazar. Dolayısıyla mıknatıs 304 ile 316'yı birbirinden ayırt etmez. Aynı tabloda yoğunluk 304 için 7,9, 316 için 8,0 kg/dm3 olarak verilir. Yani 316 biraz daha yoğundur; ağırlık hesabında bu küçük farkı hesaba katmak gerekir.

Hangisini Seçmeli?

Seçim, ortamdaki klorür ve kimyasal etkiye, kaynak gereksinimine ve bütçeye göre yapılır. Föyde 304, geniş bir uygulama yelpazesi için uygun genel amaçlı sınıf olarak tanımlanır; klorür ya da asit etkisinin öne çıktığı yerlerde ise molibdenli 316 tercih edilir. Siparişte sınıfı numarasıyla (1.4301 ya da 1.4401) yazmak ve teslimde malzeme belgesini istemek yanlış sınıfla karşılaşma riskini azaltır. Belge türleri için 3.1 Sertifikası Nedir? yazımıza bakabilirsiniz. Paslanmaz çelik ile galvaniz arasındaki farkı ise Paslanmaz Çelik mi Galvaniz mi? yazımızda anlattık.

Sık Sorulan Sorular

304 ile 316 paslanmaz çelik arasındaki fark nedir?

316 molibden içerir, 304 içermez. Outokumpu föylerinde 316'nın nikeli de daha yüksektir. Bu bileşim farkı 316'ya klorürlü ortamda daha yüksek çukur korozyonu direnci verir; PRE değeri 304 için 18, 316 için 24'tür.

316 deniz kenarında paslanır mı?

Üretici, 316'nın ılımlı agresif kıyı bölgelerinde normalde kullanılabileceğini, ama çok agresif deniz atmosferinde ve sıçrama bölgelerinde daha yüksek alaşımlı sınıfların düşünülmesi gerektiğini belirtir.

Mıknatıs 304 ile 316'yı ayırır mı?

Hayır. Üreticinin tablosunda iki sınıf için de mıknatıslanabilirlik "hayır" olarak geçer; mıknatısla sınıf anlaşılamaz.

304L ve 316L ne demek?

L, düşük karbonlu sınıf demektir. Kaynaktaki ısı girdisiyle oluşan karbür çökelmesini azaltarak tanecikler arası korozyona karşı direnci iyileştirir.

Ürün gamımız için ürün sayfalarımıza bakabilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz; Sertifikalarımız sayfamıza da göz atabilirsiniz.